Bu derste
Kahvenin yolculuğu Etiyopya’dan Yemen’e, oradan Arap Yarımadası ve Mısır üzerinden İstanbul’a uzanır.
Osmanlı'da kahve
Kahve, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı başkentinde yaygınlaştı. Geleneksel anlatıma göre 1550’li yıllarda İstanbul’da (Tahtakale) ilk kahvehaneler açıldı. Bu mekânlar zamanla sohbetin, satrancın, haberin ve şiirin dolaştığı yerlere dönüştü; bu yüzden “mektebi irfan” (bilgi okulu) diye anıldı.
Cezve ve pişirme geleneği
Kahve, ince öğütülüp cezvede köpürtülerek pişirilir. Bakır cezve ısıyı eşit dağıtır. Fincanın yanında bir bardak su ve çoğu zaman lokum ikram edilir.
Ritüeller
- Hatır: Kahve misafire ikram edilen bir değer işaretidir. “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır” sözü bu kültürü anlatır.
- Kahve falı: Telvenin fincan içinde bıraktığı izlerin yorumlanmasıdır; eğlenceli bir gelenektir.
- Kız isteme geleneği: Birçok yörede kahve, görüşmenin bir parçasıdır.
UNESCO
“Türk Kahvesi Kültürü ve Geleneği”, 2013’te UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi’ne alınmıştır.
Bugün
Türk kahvesi hem geleneksel hem de modern kafelerde, farklı kavurma ve öğütüm anlayışlarıyla yeniden yorumlanıyor.
Sık yapılan hatalar
- Kahvenin Osmanlı’da ilk keşfedildiğini sanmak; kökeni Etiyopya ve Yemen’e uzanır.
- Kahve falını bilimsel bir yöntem saymak; bir gelenektir.
- Telveyi içmek.
Özet
Kahve Yemen üzerinden Osmanlı’ya geldi, kahvehaneler toplumsal bilgi okulu oldu; cezve geleneği 2013’te UNESCO listesine girdi.
İlgili dersler
- Ders 4.1Kahve ticareti: fiyat nasıl oluşur, kahve nasıl taşınır?
- Ders 5.1Kahve kavurma nedir? Aşamalar, çatlaklar ve Maillard
- Ders 5.2Kavurma dereceleri: açık, orta, koyu; hangisi ne için?
Terimlerin kısa tanımları için Kahve sözlüğü.